Czy robot humanoidalny się opłaca? Uczciwy rachunek

Śledztwo Reutersa: 20% tempa człowieka i jeden udany ruch na 300 prób

W sierpniu 2026 r. Reuters opublikował śledztwo o chińskim boomie humanoidalnym, oparte na setkach dokumentów przetargowych, wizytach w fabrykach i rozmowach z 40 osobami z branży. Najbardziej wymierny wniosek padł w ośrodku treningowym w Liuzhou, gdzie ponad 100 humanoidów uczy się sortowania skrzynek i pakowania makaronu: według pracownika ośrodka roboty wykonują proste zadania w tempie ok. 20% prędkości lub wydajności człowieka. Początkujący trener uzyskuje jeden użyteczny ruch robota na 300 prób, doświadczony — jeden na 50.

Ten sam materiał pokazuje, jak humanoidy wypadają na tle klasycznej automatyki. Według Shenzhen Robotics Association konwencjonalne ramiona przemysłowe zwykle biją humanoidy pod względem czasu pracy bez przestojów i niezawodności. Geely, które testowało humanoidy UBTech w fabryce marki Zeekr w Ningbo, przyznało Reutersowi, że na czynnej linii montażowej wszystkie kluczowe zadania nadal wykonują ramiona robotyczne i pojazdy automatyczne — humanoidy pozostają na etapie testów.

Skala produkcji rośnie przy tym szybciej niż popyt: w 2025 r. dostarczono globalnie ok. 20 000 humanoidów (95% z Chin — dane BofA Global Research), a chińskie władze różnych szczebli wydały na humanoidy co najmniej 230 mln USD w samej pierwszej połowie 2026 r. Producent Deep Robotics sprzedał przez dwa lata (2024-2025) łącznie cztery humanoidy, a subsydia odpowiadały za ok. 42% jego zysku netto. To rynek napędzany dotacjami, nie rachunkiem ekonomicznym klientów.

Zadowolonych jest 23% ankietowanych firm

Badanie Morgan Stanley wśród chińskich firm, opublikowane na początku grudnia 2025 r., pokazało rozdźwięk między deklaracjami a praktyką: 62% firm deklaruje chęć adopcji humanoidów w ciągu trzech lat, ale tylko 23% jest zadowolonych z dostępnych produktów, a zaledwie ok. 10% prowadzi jakiekolwiek piloty. Aż 92% ankietowanych uznało, że masowa adopcja wymaga spadku cen poniżej 200 tys. juanów (ok. 28 tys. USD). Do tego dochodzi bateria: 2-3 godziny pracy na jednym ładowaniu.

Nawet chiński planista gospodarczy traktuje entuzjazm ostrożnie: komisja NDRC publicznie ostrzegła przed nadmiarowymi produktami i duplikacją inwestycji w sektorze, w którym działa ponad 150 firm, podczas gdy rynek chiński przyjął w 2025 r. ok. 14 000 sztuk. Morgan Stanley zapowiada konsolidację branży i zwraca uwagę, że produkcja będzie wyraźnie większa niż sprzedaż, bo producenci budują roboty głównie na potrzeby własnych testów, nie dla płacących klientów.

Robot zamiast pracownika: dlaczego nie publikujemy takiego kalkulatora

Na papierze arytmetyka kusi. Pełny koszt pracodawcy przy płacy minimalnej wynosi od stycznia 2026 r. 5 790,28 zł miesięcznie (4 806 zł brutto plus składki, bez PPK), czyli ok. 69 500 zł rocznie. Unitree G1 w wersji podstawowej kosztuje w Polsce 94 050 zł — łatwo z tego wyprodukować slajd o „zwrocie z inwestycji w półtora roku”. Taki slajd byłby fikcją.

Żeby to porównanie miało sens, robot musiałby wykonywać pracę etatu. Tymczasem zweryfikowane dane mówią: ok. 20% tempa człowieka przy prostych zadaniach, 2-3 godziny na baterii, konieczność obecności operatora (czyli kolejnego etatu) i brak publicznych danych o niezawodności w cyklu wielomiesięcznym. Każda kluczowa zmienna rachunku „robot kontra pracownik” — wydajność, dostępność, koszty serwisu, żywotność sprzętu — jest dziś niewiadomą albo wypada na niekorzyść robota.

Dlatego piszemy wprost: nie publikujemy kalkulatora „robot zamiast pracownika” ani tabel „oszczędność po 2 latach”, bo przy dzisiejszych danych byłoby to wróżenie. Liczymy wyłącznie to, co da się policzyć na zweryfikowanych cenach: wynajem czy zakup oraz pełny koszt posiadania — TCO.

Gdzie rachunek broni się już dziś: eventy, edukacja, badania

Jedyny segment w Polsce z regularnymi, publicznymi cenami to wynajem eventowy. Stawki wyjściowe za dzień z humanoidem i operatorem: od 5 500 zł (33bots), od 5 799 zł (x-kom) do 5 950 zł netto (Robotivo); najtańsze pakiety z mniejszym Unitree R1 zaczynają się od 799 zł na Dolnym Śląsku (RoboEvent). Tu robot zarabia jako atrakcja marketingowa — przyciąga ruch na stoisko i generuje materiały wideo — a nie jako pracownik. To uczciwa, działająca ekonomia: klient płaci za efekt, który humanoid naprawdę dostarcza.

Sygnał ostrzegawczy płynie z Chin: według Reutersa stawki wynajmu tańczących robotów na eventy spadły tam w ciągu roku z ok. 1 500 USD do 440-600 USD za dzień. Polskie stawki może czekać podobna kompresja, gdy flot przybędzie — kupując robota pod eventy, warto liczyć zwrot ostrożnie.

Drugi działający rachunek to edukacja i badania: grant lub budżet dydaktyczny kupuje platformę, nie zastępstwo pracownika. Unitree G1 EDU kosztuje w Polsce od 150 000 do 280 000 zł zależnie od wariantu, a NAO6 od lat pracuje w dydaktyce. „Zwrotem” są publikacje, kompetencje studentów i projekty — mierniki, które uczelnia rozlicza inaczej niż fabryka. Więcej w przewodnikach o edukacji oraz badaniach i rozwoju.

Gdzie się nie broni: produkcja i logistyka w Polsce

Nie znaleźliśmy ani jednej zweryfikowanej transakcji zakupu humanoida do pracy produkcyjnej lub magazynowej w Polsce. Pilotaże przemysłowe toczą się za granicą i mają status testów, nie wdrożeń produkcyjnych — zestawiamy je na bieżąco w analizie realnych wdrożeń humanoidów i w przewodniku o logistyce i produkcji.

Chiny pokazują, dokąd ta droga prowadzi nawet przy ogromnych subsydiach: fabryki wybierają klasyczną automatykę, bo jest szybsza i łatwiejsza w kontroli. W pekińskiej fabryce aut elektrycznych Xiaomi 91% procesu montażu jest zautomatyzowane, a w samej spawalni karoserii pracuje ponad 700 konwencjonalnych robotów przemysłowych — nie humanoidy, które firma dopiero trenuje do zadań w rodzaju dokręcania nakrętek.

Jak liczyć uczciwie: trzy scenariusze

Sceptycyzm nie oznacza, że nie da się policzyć niczego. Da się — pod warunkiem, że liczby pochodzą z cenników, a nie z obietnic. Trzy uczciwe scenariusze na dziś:

• Eventy i marketing: policz wynajem kontra zakup — cena zakupu G1 Basic (94 050 zł brutto) odpowiada orientacyjnie ok. 16 dniom wynajmu po stawce 5 950 zł netto (licząc cenę brutto; dla firmy odliczającej VAT — ok. 13 dni przy cenach netto), ale zakup przenosi na ciebie operatora, serwis, ubezpieczenie i ryzyko przestojów.
• Edukacja i badania: rachunek robi grantodawca — porównuj warianty EDU i pełne koszty w kalkulatorze TCO, a nie „oszczędność etatu”.
• Produkcja i logistyka: poczekaj na dane. Morgan Stanley prognozuje spadek średniej ceny humanoida o 15% w samym 2026 r., a średnia cena chińskiego modelu Kuavo spadła w 2025 r. o 26% r/r do ok. 46 000 USD — deflacja cen karze wczesnych kupujących.