Robot humanoidalny do opieki nad seniorem — co istnieje, a co jest zapowiedzią

Czy w Polsce kupisz robota humanoidalnego do opieki nad seniorem?

Nie — jeśli chodzi o urządzenie, które producent przeznacza do opieki i które przeszło ocenę zgodności jako wyrób medyczny. Humanoidy z polskich sklepów to platformy pokazowe, edukacyjne i badawcze: Unitree R1 — od 35 999,99 zł za wariant R1 Air w Media Expert (cena promocyjna) i 45 000 zł za R1 Basic w Botland — oraz Unitree G1 Basic — od 94 999,05 zł w Bonmario, 99 000 zł w Botland (ceny brutto, stan na 7.10.2026; APPTRADE podaje za G1 Basic 95 000 zł, ale jako cenę „na zapytanie”, do potwierdzenia przed zamówieniem). Unitree na stronie G1 samo zastrzega, że to „robot cywilny” o dużej mocy, przy którym trzeba zachować bezpieczny odstęp od ludzi, i radzi klientom indywidualnym, by przed zakupem dokładnie poznali ograniczenia humanoidów. Maszyna o masie ok. 35 kg, która po awaryjnym zatrzymaniu się przewraca, nie jest sprzętem do pokoju osoby zależnej — mechanikę tego ryzyka opisujemy w przewodniku o bezpieczeństwie humanoidów.

Robotem, który faktycznie pojawia się w opiece i terapii, jest NAO6: 58 cm wzrostu, 5,6 kg. Francuski dystrybutor Generation Robots podaje cenę od 8350 EUR netto (10 020 EUR z VAT — różnica to 20%, czyli stawka francuska) i dostawę w 3 tygodnie. W Polsce Delta Robots wystawia robota Nao w swoim sklepie internetowym za 49 900 zł netto (61 377 zł po doliczeniu 23% VAT), z przyciskiem „Zapytaj o robota” zamiast koszyka, a Edubama sprzedaje „Robota Nao” za 61 377 zł brutto z przyciskiem „Do koszyka” (stan na 7.10.2026); Delta Robots roboty także wynajmuje. Na karcie produktu Delta Robots opisuje zastosowania w rehabilitacji, logopedii i terapii dzieci w spektrum autyzmu; informacji o statusie wyrobu medycznego tam nie znaleźliśmy. Producent, Maxtronics, opisuje NAO jako robota do edukacji, badań, ochrony zdrowia i placówek dla seniorów. To jednak robot społeczny: według producenta rozmawia, prowadzi łagodne ćwiczenia i gry pamięciowe. Przy tych gabarytach nie jest urządzeniem do pomocy fizycznej.

Poniższa tabela zestawia deklaracje producentów z tym, co kupujący z Polski może dziś realnie zamówić.

Co mówią badania o robotach społecznych u seniorów?

Dobrze udokumentowana próba z robotem humanoidalnym to CARESSES (International Journal of Social Robotics, 2022): badanie z randomizacją w dziewięciu domach opieki w Anglii i Japonii, w którym robot Pepper towarzyszył mieszkańcom do 18 godzin w ciągu 2 tygodni. Procedurę ukończyło 33 mieszkańców. Różnica w skali dobrostanu emocjonalnego SF-36 między grupą z pełną wersją oprogramowania a opieką standardową była istotna statystycznie (p = 0,019), podobnie jak porównanie wszystkich osób z robotem z opieką standardową (p = 0,031). Podskale zdrowia fizycznego się nie zmieniły, a poprawa w skali samotności ULS-8 nie osiągnęła istotności. Autorzy sami piszą, że próba nie miała wystarczającej mocy statystycznej, a Pepper nie jest zaprojektowany do udzielania jakiejkolwiek pomocy fizycznej.

Metaanalizy dają obraz niejednoznaczny. Przegląd 11 badań z randomizacją (The Gerontologist, 2019; metaanaliza objęła 9 z nich) nie wykazał istotnego statystycznie wpływu robotów społecznych na pobudzenie, lęk ani jakość życia i ocenił ryzyko błędu systematycznego jako relatywnie wysokie w zakresie utajnienia alokacji i zaślepienia; w części opisowej autorzy odnotowali natomiast sygnały większego zaangażowania i mniejszej samotności. Nowsza metaanaliza 19 badań z łącznie 1 083 uczestnikami (The Gerontologist, 2025) wykazała istotne zmniejszenie samotności (d = −0,59; 95% CI od −0,92 do −0,26), ale 11 z 19 badań nie miało grupy kontrolnej, a wykres lejkowy wskazywał na możliwy błąd publikacyjny. Typ robota nie różnicował wyników — w puli były m.in. foka PARO, NAO i asystent głosowy. Wniosek: są przesłanki, że robot społeczny może poprawiać samopoczucie mieszkańców placówek; nie ma dowodu, że potrzebna jest do tego postać humanoida.

Dane z Japonii, gdzie zakup robotów do placówek był dotowany, nie potwierdzają też, że roboty zastępują opiekunów. Analiza tamtejszych domów opieki (NBER Working Paper 28322, 2021) wykazała, że wprowadzenie robotów zwiększało zatrudnienie opiekunów i pielęgniarek na elastycznych umowach i zmniejszało trudności z utrzymaniem personelu, a jednocześnie obniżało miesięczne płace pielęgniarek etatowych. Streszczenie tej pracy nie wyodrębnia humanoidów — dotyczy robotów w opiece ogółem.

Robot humanoidalny w terapii dzieci: mały efekt, małe próby

W pracy z dziećmi w spektrum autyzmu NAO jest najczęściej badanym robotem: w przeglądzie systematycznym z metaanalizą w PLOS ONE (2022) użyto go w 17 z 40 włączonych badań. Metaanaliza prób z randomizacją pokazała istotną, ale niewielką poprawę funkcjonowania społecznego (g = 0,35; 95% CI 0,09–0,61; 7 prób) i brak efektu dla wyników emocjonalnych i motorycznych — tych prób było odpowiednio 2 i 3. Średnia liczebność badanej grupy wynosiła 10 dzieci, w 95% badań osoby oceniające wyniki nie były zaślepione, a żadne badanie nie oceniało kosztów interwencji.

Na tym tle hasło producenta „It's proven by Clinical Studies”, umieszczone przy opisie terapii autyzmu, idzie dalej niż dane: badania istnieją, ale są małe. Robot jest w nich narzędziem w rękach terapeuty — interwencje prowadzono najczęściej w klinikach (37% badań), a nie samodzielnie w domu. Polski przegląd w „Rocznikach Kulturoznawczych” przytacza dane, według których prawie połowa rodziców (44%) sprzeciwia się temu, by robot zastępował terapeutę, i zwraca uwagę na gromadzenie danych behawioralnych dziecka przez kamery i czujniki robota.

Robot humanoidalny dla dziecka do nauki programowania to inna kategoria sprzętu — opisujemy ją w przewodniku o robotach w edukacji. Biurkowy Reachy Mini — u producenta 399 USD w wersji Lite, która wymaga podłączenia do komputera, i 499 USD w wersji Wireless — jest zestawem do nauki Pythona, nie urządzeniem terapeutycznym ani opiekuńczym.

Polskie pilotaże: co faktycznie zbadano

Najwięcej recenzowanych danych z Polski pochodzi z badań zatwierdzonych przez komisję bioetyczną Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. W pracy opublikowanej w „Sensors” (2022) 113 mieszkańców sześciu placówek opieki długoterminowej w Wielkopolsce (65+, bez ciężkich zaburzeń poznawczych) oceniało robota dwukrotnie: po obejrzeniu zdjęcia i po 90–150 minutach interakcji z TIAGo firmy PAL Robotics. Po kontakcie z maszyną oceny funkcji asystujących i społecznych były wyższe (p < 0,05). W kolejnej pracy (JMIR, 2023) 48 seniorów z dziennych placówek opieki oceniło robota jako towarzysza i asystenta lepiej niż 53 zawodowych opiekunów. To badania postaw po jednorazowym kontakcie — autorzy sami wskazują efekt nowości — a nie pomiar wpływu na zdrowie. Autorzy obu prac nazywają TIAGo humanoidalnym robotem społecznym; producent, PAL Robotics, opisuje go jako mobilnego manipulatora — to maszyna na kołowej podstawie jezdnej, nie dwunożny humanoid.

Humanoid z naszej bazy pojawia się w jednym znalezionym przez nas recenzowanym polskim badaniu z placówki opieki: w Miejskim Centrum Opieki w Krakowie przeprowadzono badanie partycypacyjne z robotem NAO6 („Electronics”, 2025). Wzięło w nim udział 29 mieszkańców placówki w wieku 65–90 lat (19 kobiet, 10 mężczyzn); robot wygłaszał przypomnienia o lekach, różniące się wysokością i głośnością głosu, tempem i sformułowaniem, a badacze prowadzili wywiady przed interakcją i po niej. To badanie jakościowe — dotyczy postaw i projektowania komunikatów, nie wyników zdrowotnych — a jego autorzy piszą, że wyniki mogą być podstawą dalszych badań na większych grupach, z testami statystycznymi.

Polska była też jednym z trzech krajów pilotażu unijnego projektu ENRICHME (2015–2018): według PAL Robotics TIAGo wspierał seniorów w Polsce, Anglii i Grecji przez okres do 10 tygodni, m.in. przypomnieniami i grami pamięciowymi. Uniwersytet Medyczny w Lublinie uczestniczył z kolei w projekcie RAMCIP (2015–2018, koszt całkowity 3 981 178 EUR), w którym powstał prototyp domowego robota-asystenta dla osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Po zakończeniu projektu jego twórcy — jak podał unijny serwis CORDIS w 2018 r. — dopiero sprawdzali możliwości komercjalizacji; produktu opiekuńczego w sprzedaży, który wyrósłby z tych projektów, nie znaleźliśmy.

W szpitalach roboty humanoidalne trafiały dotąd do funkcji recepcyjnych i animacyjnych. Według relacji z czerwca 2021 r. Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu kupiło sześć robotów: Peppery jako recepcyjne, Sanboty jako inspekcyjne i NAO jako edukacyjne. Miały witać małych pacjentów, mierzyć temperaturę, ćwiczyć z nimi i opowiadać bajki. Projekt z dofinansowaniem z RPO Województwa Śląskiego, obejmujący także sprzęt i oprogramowanie do pracy zdalnej personelu, miał wartość 895 tys. zł (Radio eM podało tę kwotę jako łączny koszt robotów). Czy roboty pracują w 2026 r., nie potwierdziliśmy; opublikowanych danych o efektach tego wdrożenia nie znaleźliśmy. Jedyny znaleziony przez nas polski pilotaż z randomizacją dotyczy nie humanoida, lecz foki PARO: na oddziale psychiatrycznym dla dzieci w Józefowie przez trzy tygodnie porównywano ją z pluszową zabawką („Psychiatria Polska”, 2025), a autorzy piszą ostrożnie, że wyniki „sugerują” wzrost emocji pozytywnych.

Kiedy robot opiekuńczy byłby wyrobem medycznym?

O statusie decyduje przeznaczenie nadane przez producenta, a nie wygląd urządzenia. Rozporządzenie (UE) 2017/745 (MDR) definiuje wyrób medyczny jako m.in. urządzenie lub oprogramowanie przewidziane przez producenta do stosowania u ludzi w celu diagnozowania, profilaktyki, monitorowania, leczenia lub łagodzenia choroby albo kompensowania urazu lub niepełnosprawności (art. 2 pkt 1). „Przewidziane zastosowanie” wynika z etykiety, instrukcji oraz materiałów i oświadczeń promocyjnych lub sprzedażowych producenta (art. 2 pkt 12). Motyw 19 dodaje, że wyrobem medycznym nie jest oprogramowanie do zastosowań ogólnych — nawet jeśli używa się go w ochronie zdrowia — ani oprogramowanie do zastosowań związanych ze stylem życia i samopoczuciem. To opis zasady, a nie porada prawna.

W praktyce granica biegnie między „towarzyszy i aktywizuje” a „monitoruje i leczy”. Monitorowanie i leczenie choroby to zastosowania wymienione w definicji wyrobu medycznego, a oprogramowanie dostarczające informacji do decyzji diagnostycznych lub terapeutycznych reguła 11 załącznika VIII zalicza co do zasady do klasy IIa lub wyższej. Robot bez przeznaczenia medycznego podlega ogólnym przepisom o maszynach i urządzeniach radiowych — opisujemy je w przewodniku o oznakowaniu CE robota humanoidalnego i w omówieniu rozporządzenia maszynowego.

Co pokazują dokumenty producentów: deklaracja zgodności UE robota NAO6 — wystawiona 24 czerwca 2022 r. przez Aldebaran, spółkę, którą Maxtronics opisuje dziś jako zamkniętą — wymienia dyrektywę radiową 2014/53/UE i dyrektywę RoHS 2011/65/UE. Rozporządzenia o wyrobach medycznych w niej nie ma; nie ma też dyrektywy maszynowej 2006/42/WE, a wśród powołanych norm żadna nie dotyczy robotów. Wyrobem medycznym bywa natomiast oprogramowanie uruchamiane na robocie: włoski RoboMate (Behaviour Labs) jest według swojego producenta oprogramowaniem klasy I z oznakowaniem CE na podstawie MDR, zgodnym m.in. z NAO i Pepperem, a Maxtronics pisze na swojej stronie, że firma Inrobics rozwija dla NAO oprogramowanie rehabilitacyjne o statusie wyrobu medycznego. To deklaracje producentów — rejestracji w bazie EUDAMED nie sprawdzaliśmy. Amerykański robot towarzyszący ElliQ zastrzega wprost, że nie jest wyrobem medycznym ani systemem alarmowym. Foka PARO jest z kolei w USA sklasyfikowana przez FDA jako wyrób klasy II (biofeedback) — tak podaje recenzowana publikacja, której pierwszym autorem jest twórca PARO.

Zapowiedzi producentów humanoidów a dostępność

1X Technologies sprzedaje NEO jako robota do prac domowych, z dostawami zapowiedzianymi tylko w USA; deklaracji dotyczących opieki nad osobą starszą lub zależną na stronie produktu i zamówienia nie znaleźliśmy. Zadania, których robot nie umie, wykonuje pod zdalnym nadzorem pracownika 1X — w domu osoby zależnej trzeba więc najpierw rozstrzygnąć, kto i w czyim imieniu zgadza się na obecność zdalnego operatora. Cenę, warunki i zasady tego nadzoru opisujemy w przewodniku o robotach humanoidalnych do domu.

Fourier nazywa GR-3 swoim pierwszym pełnowymiarowym „Care-botem” do „wellness companionship”: 165 cm, 71 kg, 31 czujników nacisku, udźwig 3 kg na ramię i 3 godziny pracy na baterii. Dokumentacja producenta opisuje go jako towarzysza do interakcji w przestrzeniach usług publicznych; przy takim udźwigu nie jest to maszyna do podnoszenia czy przemieszczania ludzi. Producent nie publikuje ceny. Dubliński sprzedawca Robots Europa wystawia GR-3 za ok. 110 tys. EUR — 110 040,17 EUR w dniu 7.10.2026, wobec 106 645,07 EUR, które zanotowaliśmy 31.08.2026 — ze statusem „In stock” i adnotacją „subject to availability”; strona nie podaje, czy to cena z VAT. W naszej bazie nie ma żadnej polskiej oferty tego robota.

UBTECH ogłosił strategię „smart elderly care” już w 2022 r., ale wśród pięciu pokazanych wtedy robotów nie było humanoidalnej serii Walker: były robot wspomagający chodzenie Wassi, wózek PathFynder, dwa roboty dostawcze i robot towarzyszący Welli, spięte platformą chmurową z urządzeniami IoT. Humanoidalną serię Walker firma prezentuje na swojej stronie w działach przemysłowym i komercyjnym. Wniosek dla kupującego: żaden z tych trzech producentów nie oferuje dziś w Polsce humanoida z przeznaczeniem opiekuńczym.

Ile to kosztuje i co działa już dziś zamiast humanoida

Tabela zbiera koszty rozwiązań opisanych w tym przewodniku. Dwa z sześciu — NEO i ElliQ — są dostępne wyłącznie w USA.

Jeśli celem jest bezpieczeństwo osoby mieszkającej samotnie, dostępnym narzędziem jest teleopieka, nie robot. Rządowy program „Korpus Wsparcia Seniorów” na 2026 r. przeznacza 30 mln zł, w tym 20 mln zł na moduł II — opaski i inne urządzenia „opieki na odległość” dla osób w wieku 60 lat i więcej; gminy dostają do 80% kosztów zadania, więc o udział pyta się we własnej gminie. Komercyjnie: usługa Opaska SOS w Orange kosztuje 22 zł miesięcznie w wariancie Standard albo 72 zł miesięcznie w wariancie Premium za każde urządzenie, z pierwszym miesiącem po pierwszej aktywacji za 0 zł; sama opaska kosztuje w e-sklepie Orange 648 zł, a na raty 0% — od 27 zł × 24 (stan na 7.10.2026). Teleopieka i wsparcie centrum ratownictwa w wariancie Premium wymagają udziału w promocji firmy Locon i podpisania osobnej umowy z dostawcą medycznym.

Jeśli celem jest towarzystwo i aktywizacja, humanoid ma dziś sens w dwóch scenariuszach: placówka albo uczelnia prowadząca zajęcia lub badania z NAO pod kierunkiem specjalisty oraz jednorazowe spotkanie z robotem w domu seniora — wtedy wystarczy wynajem z operatorem zamiast zakupu. Pełny koszt posiadania, z serwisem i czasem personelu, policzysz w kalkulatorze TCO.

Zastosowania — pozostałe przewodniki

• Robot humanoidalny do badań i R&D — platformy, które kupują polskie laboratoria
• Robot humanoidalny do domu — co kupisz w Polsce i czego jeszcze nie potrafi
• Robot humanoidalny do edukacji — co kupują polskie szkoły i uczelnie
• Roboty humanoidalne w logistyce i produkcji — dlaczego w Polsce jeszcze ich nie kupisz